FANDOM


Eligiusz Niewiadomski (ur. 1 grudnia 1869, stracony 31 stycznia 1923) – polski malarz, wykładowca i krytyk
Eligiusz Niewiadomski

Eligiusz Niewiadomski

sztuki, działacz ruchów nacjonalistycznych, zabójca pierwszego prezydenta RP Gabriela Narutowicza.

MłodośćEdytuj

Eligiusz Niewiadomski był synem Wincentego, urzędnika mennicy warszawskiej oraz uczestnika powstania styczniowego i Julii z domu Werner, Jego rodzina pieczętowała się herbem Prus. Eligiusz w wieku 2 lat stracił matkę, którą zastępowała mu starsza siostra, Cecylia.

Niewiadomski ukończył szkołę realną w Warszawie, Akademię Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu. W latach 1894-1896 kontynuował studia w Paryżu. Był uczniem Wojciecha Gersona, jednego z założycieli Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

Artysta Edytuj

Po powrocie do Warszawy został publicystą i krytykiem sztuki. Wykładał tez na Politechnice Warszawskiej oraz urządzał liczne odczyty na prowincji. Wykonał polichromię kościele farnym pw. św. Bartłomieja w Koninie, a okna ozdobił secesyjnymi witrażami. 1 marca 1918 mianowany kierownikiem wydziału malarstwa i rzeźby w Ministerstwie Kultury i Sztuki w rządzie Rady Regencyjnej.

Działalność polityczna Edytuj

Niewiadomski w młodości należał do tajnych kółek uczniowskich, zalążków późniejszego ruchu narodowego. W 1897 wstąpił do Ligi Narodowej. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej zaproponował, aby LN wysadziła mosty na Kamie i Wołdze. Ta koncepcja została odrzucona. Niewiadomski działał do tajnego Towarzystwa Oświaty Narodowej, przemycając z Galicji do Kongresówki nielegalne wydawnictwa endeckie. W nocy z 2 na 3 czerwca 1901 aresztowany przez rosyjską policję. Osadzono go na kilka miesięcy osadzony w więzieniu na Pawiaku i w X pawilonie cytadeli warszawskiej. Utracił wtedy pracę na politechnice.

Podczas I wojny światowej przebywał w Warszawie utrzymując się z korepetycji. Odrzucił propozycje współpracy z proniemiecko nastawionymi politykami, Józefem Piłsudskim i Władysławem Studnickim.

10 listopada 1918 roku brał udział w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich. Podczas ofensywy bolszewickiej pracował w polskim kontrwywiadzie, a następnie walczył w 5 pułku Legionów z synem Stefanem (jako szeregowiec).

W 1921 powrócił na dawne stanowisko w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Był przez współpracowników opisywany pracowity i wzorowo wykonujący swą funkcję.

16 grudnia 1922 roku w Zachęcie zastrzelił prezydenta Gabriela Narutowicza. Za ten czyn został skazany na karę śmierci, którą sam dla siebie zażądał. Przed śmiercią wypowiedział słowa "Ginę za Polskę, którą gubi Piłsudski." W pogrzebie zamachowca uczestniczyło ok. 10 tys. ludzi.

Wybrane pisma autorstwa Eligiusza Niewiadomskiego Edytuj

  • O sztuce średniowiecznej
  • Potrzeby artystyczne Warszawy wobec przewidywanych zmian politycznych
  • Program i metoda nauki rysunku w średnich i wyższych szkołach techniczno-mechanicznych
  • Kartki z więzienia
  • Malarstwo polskie XIX i XX w

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki